کیفیت زیست کارکنان و یک توضیح ضروری
ترجمه لغوی Employee welfare که در متون زبان اصلی به کار می رود در برگردان فارسی به کلمه بهزیستی کارکنان می رسد. اما این کلمه ما را از منظور اصلی کلمه یعنی ارتقا کیفیت زیست و همراهی با شرایط زیست نیروی انسانی در چارچوب قواعد سازمان دور میکند.
برای همین در اینجا از وازه کیفیت زیست کارکانان استفاده میکنیم که معنای بهتر و نزدیکتری به کلمه اصلی دارد. کیفیت زیست امری است که به شدت بر روی افزایش و رشد بهره وری در سازمان اثر مثبت و سازنده دارد و در ادامه بیشتر به بررسی آن خواهیم پرداخت.
کیفیت زیست نیروی انسانی و اثر آن روی بهرهوری سازمان
در سالهای اخیر کیفیت زیست کارکنان نقش حیاتی در بهره وری سازمانها ایفا میکند و ارتقاء آن به عنوان یک عامل کلیدی برای افزایش عملکرد و موفقیت در سازمانها در دستور کار بسیاری از مدیران، مدیران ارشد و رهبران سازمانی قرار گرفته است.
با توجه به تحقیقات علمی در زمینه مدیریت منابع انسانی و روانشناسی سازمانی، افزایش کیفیت زیست کارمندان باعث افزایش تعهد، ارتباطات سالم و کارایی در سازمانها میشود.
این مقاله نیز به بررسی اجمالی کیفیت زیست کارمندان و اهمیت آن در بهره وری سازمان پرداخته، سپس به ارائه راهکار و چالشهای عدم توجه به این مساله خواهد پرداخت.
کیفیت زیست کارمندان چیست؟
کیفیت زیست کارمندان در سازمانهای بزرگ و کشورهای توسعه یافته، به عنوان یکی از ارکان اصلی مدیریت منابع انسانی سازمانها شناخته میشود و از اهمیت فراوانی برخوردار است.
در تمام نظریات رهبری مدرن، پرورش فضای کاری مناسب و ارتقاء سطح رضایتمندی و احساس خوشبختی در کارمندان تأثیر بسزایی بر بهره وری کاری سازمانها خواهد داشت.
اما در معنا، کیفیت زیست کارمندان به عنوان یک مفهوم کلی، به وضعیت کارمندان در محیط کار اشاره دارد که شامل عوامل فیزیکی، روانشناختی، اجتماعی و اقتصادی مختلف است و تأثیر قابلملاحظهای بر رضایت، سلامت و احساس خوشبختی آنها در یک سازمان دارد.
کیفیت زیست کارمندان نه تنها باعث افزایش رضایت و انگیزه کاری در آنها میشود بلکه به طور مستقیم روی بهره وری و موفقیت مجموعه سازمان اثرگذار است.
به طور معمول، منظور از کیفیت زیست کارمندان، ترکیب ارتقا و رشد تجمیع موارد زیر است:
- شرایط کاری کارکنان: مواردی مانند ساعات کاری، فشار کاری، اختیارات و تصمیمگیریها، میزان حقوق و دستمزد، فرصتهای پیشرفت و توسعه فردی و فرصتهای آموزش و پیشرفت شغلی که سازمان در اختیار او میگذارد.
- سلامت روانی و جسمانی نیرو: تاثیر مثبت یک محیط کاری آرام، بدون تعارضات بالا، مثبت و متعادل بر سلامت روانی و جسمانی کارمندان، کیفیت زیست آنها را نیز تضمین میکند.
- حفظ تعادل کار – زندگی: ایجاد شرایط و امکاناتی برای تعادل بخشیدن به وقت کاری و وقت آزاد کارمندان، یعنی کمک به ایجاد بالانس کار در مقابل خانواده و زندگی شخصی به افزایش کیفیت زیست آنها بسیار کمک خواهد کرد.
- ارتباطات سازمانی: محیط کاری که ارتباطات سالم و سازنده بین کارمندان، مدیران و همکاران در آن جریان داشته باشد، سازمان را در مسیر بهبود کیفیت زیست کارمندان قرار میدهد.
- امنیت شغلی: اطمینان از ثبات شغلی و عدم وجود نگرانیهای اساسی درباره از دست دادن شغل و موقعیت اجتماعی، یکی از پارامترهای ثبات و حفظ کیفیت زیست کارکنان است.
- فرصتهای رشد شخصی: وجود شرایط و فرصتهایی برای رشد و توسعه فردی و حرفهای نیروی انسانی، کیفیت زیست آنها را در شرایط ایدهآل تری قرار خواهد داد و بر رضایتمندی شغلی آنها اثر مثبتی دارد.
- فرهنگ سازمانی: فرهنگ و ارزشهایی که در درون سازمان برقرار است، تاثیر قابلملاحظهای در ایجاد یک محیط کاری مثبت و پشتیبانی از کیفیت زیست بالای کارکنان دارد.
رابطه کیفیت زیست نیروی کارکنان با ارتقاء عملکرد
رابطه بین کیفیت زیست کارکنان و ارتقاء عملکرد در سازمانها، یکی از موضوعات مهم در حوزه مدیریت منابع انسانی و روانشناسی سازمانی به ویژه در دهه اخیر است.
همانطور که گفتیم کیفیت زیست کارمندان تأثیر قابلملاحظهای بر عملکرد و بهره وری آنان داشته و با افزایش کیفی آن، به طور مستقیم عملکرد کارمندان نیز بهبود مییابد.
این رابطه بین عملکرد و زیست بهینهی کارکنان میتواند از دو زاویه بررسی شود:
- رضایت شغلی و انگیزه کاری:
کیفیت زیست کارمندان اغلب باعث افزایش رضایت شغلی آنها میشود. کارمندانی که در یک محیط کاری سالم و بهبود یافته کار میکنند، احتمالاً از شغل خود لذت بیشتری میبرند و انگیزه بیشتری برای انجام وظایف خود دارند.
رضایت شغلی و انگیزه کاری بالا باعث میشود که کارمندان هم با انگیزهتر و پرقدرتتر به کار خود بپردازند و برای دستیابی به اهداف سازمانی بهتر تلاش کنند و سازمان در پایان برندهی این رشد عملکرد جمعی خواهد بود.
- کاهش استرس و تعارضات:
رشد کیفیت زیست کارمندان میتواند تأثیر قابلتوجهی بر کاهش تعارضات سازمانی و استرس در محیط کاری داشته باشد. تعارضات سازمانی و استرس همیشه از عملکرد کارمندان کاسته و به بهره وری کاری آسیب میرساند.
اما محیط کاری سالم و رو به توسعه که بهبود کیفیت زیست کارکنان را تضمین میکند، میتواند به کاهش استرس و تعارضات سازمانی کمک شایانی کند و از نقض عملکرد و عدم پایداری کارمندان جلوگیری کند.
در دهه جدید و سالهای پیش رو افزایش کیفیت زیست کارکنان به عنوان یکی از مولفههای مدیریت منابع انسانی وبه عناون عنصری که میتواند تأثیر بسزایی بر عملکرد و بهره وری کارمندان در سازمانها داشته باشد، مورد بررسی و تاکید بیشتری قرار خواهدگرفت.
مدیران و رهبران سازمانها باید به بهبود شرایط کاری، ارتقاء سلامت روانی و جسمانی کارمندان، ایجاد فرصتهای رشد شخصی و حرفهای، و ایجاد فضای کاری مناسب و محیطی حمایت کننده از زیست کارمندان توجه ویژهای داشته باشند تا از بهره وری و عملکرد بالای سازمانشان بهرهمند شوند.
اثرات مثبت کیفیت زیست کارکنان بر فرهنگ سازمانی
کیفیت زیست کارکنان تاثیرات مثبت چشمگیری بر ارتقا فرهنگ سازمانی داشته و میتواند بهبود آن را طبق برنامه مدیران و رهبران سازمان تسهیل کند. بد ینست نگاهی به تعدادی از این تاثیرات مثبت بیندازیم.
- افزایش تعهد سازمانی:
کارمندانی که از شرایط کاری مطلوب و کیفیت زیست مناسب بهرهمند هستند، احتمالاً تعهد بیشتری نسبت به سازمان از خود نشان میدهند.
آنها احساس میکنند که سازمان به رفاه و خوشبختی آنها اهمیت میدهد و در نتیجه به عنوان یک بخش از سازمان، با انگیزه و تعهد بیشتر به اهداف و ارزشهای سازمانی عمل میکنند.
- ایجاد انگیزه و انرژی مثبت:
کیفیت زیست کارمندان باعث ایجاد چرخهی انگیزه و انرژی مثبت در سازمان میشود. کارمندانی که از محیط کاری مثبت و ارتقاء کیفیت زیست برخوردارند، احتمالاً در کار خود پویا و پرانرژیتر هستند و با انگیزه بیشتری به کار میپردازند.
- ارتقا همکاری و ارتباطات مثبت:
بهبود کیفیت زیست کارمندان باعث ایجاد فضای کاری سالم و حمایتکننده و دوستداشتنیتر میشود.
این فضا باعث افزایش همکاری بین کارمندان، تیمها و ایجاد ارتباطات مثبت بین اعضای سازمان میشود. به این ترتیب، یک فرهنگ سازمانی متمایز و قویتر شکل میگیرد.
- افزایش ابتکار و خلاقیت:
کارکنانی که از کیفیت زیست مناسب برخوردار هستند، به احتمال زیاد احساس اعتماد و اطمینان به خود بیشتری میکنند. این اطمینان به آنها اجازه میدهد که ابتکار و خلاقیت بیشتری در انجام وظایف خود نشان دهند و راهحلهای نوآورانهتری را ارائه دهند.
این افزایش ابتکار به عنوان پیشران قوی سازمان به سمت اهدافش عمل خواهد کرد.
- حفظ و جذب استعدادها:
یک فرهنگ سازمانی که به کیفیت زیست کارکنانش اهمیت میدهد و همواره سعی در ارتقاء آن دارد، هم به حفظ استعدادهای موجود در سازمان کمک میکند و هم به جذب استعدادهای جدید و نیروهای مستعد موجود در بازار کار کمک میکند.
- ارتقاء انضباط سازمانی:
کیفیت زیست کارکنان باعث ارتقاء انضباط سازمانی نیز میشود. کارمندانی که از شرایط کاری مطلوب و بهبود یافته بهرهمند هستند، به احتمال زیاد نسبت به قوانین و مقررات سازمانی پایبندتر عمل میکنند و کمتر شاهد تعارضات سازمانی خواهید بود.
به طور کلی رشد و بهبود کیفیت زیست کارمندان میتواند به عنوان یکی از عوامل مؤثر در تقویت فرهنگ سازمانی و افزایش عملکرد و بهره وری در سازمانها مدنظر قرار گیرد.
برای همین سازمانها باید توجه ویژهای به بهبود شرایط کاری و کیفیت زیست کارکنان خود داشته باشند تا فرهنگ سازمانی سالم و موثری را از راس تا بدنه سازمان ایجاد کنند.
۷ راهکار برای بهبود کیفیت زیست کارکنان
برای بهبود کیفیت زیست کارکنان و ایجاد محیط کاری سالم و حمایتگر برای نیروی انسانی، میتوان از راهکارهای متنوعی استفاده کرد. راهکارهایی که میتواند سرعت سازمان در طی مسیر پیشرفت را تسریع کرده و رسیدن به اهداف اصلی سازمان را سادهتر کند.
با ما همراه باشید تا 7 راه اصلی برای افزایش این کیفیت زیست را بررسی کنیم.
- ارتقاء شرایط کاری:
- ارائه شرایط فیزیکی مناسب در محل کار، مانند نورپردازی مناسب، دمای مناسب، فضای کاری مناسب و میزبانی از امکانات و لوازم مورد نیاز
- تامین ابزارها و تجهیزات کاری بهروز و کارآمد
- ایجاد فضای کاری با موقعیتهای اجتماعی و تفریحی مناسب
2. ایجاد تعادل کار-زندگی:
- انعطافپذیری در ساعات کاری، اختیارات، مرخصیها و تعطیلات
- ترویج سیاستها و برنامههای کمک به تعادل کار-زندگی، مثل امکان کار از خانه، کار به صورت هیبریدی یا هماهنگی زمان کاری متناسب با شرایط پروژه ها
- تشویق کارمندان به مدیریت موثر زمان و آموزش آنها در این زمینه
3. ایجاد فرهنگ سازمانی سازگار با کیفیت زیست کارکنان:
- تامین حمایت و پشتیبانی روانشناختی و احساسی از کارمندان
- تشویق به ترک ارتباطات متعارض سازمانی و سازندهتر کردن فرهنگ سازمانی
- ارتقاء اعتماد و احترام در محیط کار
4. تشویق ایجاد ارتباطات اجتماعی مثبت:
- ترغیب به همکاری و ایجاد تیمهای کاری پویا و موثر
- ارتقاء فرصتهای مرتبط با حضور اجتماعی و شبکهسازی در سازمان
- ایجاد فضای مناسب برای برگزاری فعالیتهای اجتماعی و تفریحی داخل سازمان
5. ایجاد فرصتهایتوسعه فردی و حرفهای:
- ارائه برنامهها و دورههای آموزشی برای ارتقاء مهارتهای کاری و شخصی کارمندان
- ایجاد برنامههای توسعه شغلی و پیشرفت حرفهای کارکنان در آینده
- ارتقا فرصتهای پیشرفت و توسعه شغلی در داخل سازمان
6. سیاستهای متعادل ارزیابی مثبت:
- ارتقا سیاستها و برنامههای ارزیابی و اثرگذاری مثبت آن برای کارمندان بر اساس عملکرد و تلاشهای آنها
- ترغیب به تقدیر و تشویق عملکرد برتر و دستاوردهای کارمندان برتر
- ترتیب برنامههای تشویقی و ارائه امتیازات ویژه و انگیزه بخش به کارمندان برتر
7. اندازهگیری و بررسی مستمر کیفیت زیست:
- انجام تحقیقات و مطالعات داخلی جهت اندازهگیری، ارزیابی و بهبود کیفیت زیست کارکنان در همه سطوح از تصمیمگیران و مدیران میانی تا بدنهی نیروی انسانی یک امر ضروری است.
- استفاده از پرسشنامهها و ابزارهای موثر اندازهگیری کیفیت زیست برای ارزیابی و پیگیری بهبودهای انجامشده یا مورد نیاز
این هفت راهکار به همراه یک رهبر هوشمند و موثر به علاوه تعهد سازمانی، میتواند به بهبود کیفیت زیست کارکنان و افزایش عملکرد و بهرهوری یک محموعه کمک کنند.
شایان ذکر است این راهکارها بسته به وسعت سازمان، نیازها و منابع موجود متفاوت خواهند بود و باید بهطور هوشمندانه و هدفمند متناسب با شرایط خاص هر سازمان، اجرا شود.
اثرات عدم توجه به زیست کارکنان و نیروی انسانی در سازمان
عدم توجه به کیفیت زیست کارکنان و نیروی انسانی در سازمان میتواند تأثیرات منفی جدی بر روی سازمان و عملکرد آن داشته باشد. برخی از اثرات عدم توجه به زیست کارکنان و نیروی انسان در سازمان عبارتند از:
- کاهش رضایت شغلی و انگیزه کاری:
عدم توجه به کیفیت زیست کارکنان میتواند باعث کاهش رضایت شغلی آنها شود. کارمندانی که از شرایط کاری نامناسب رنج میبرند و به درستی حمایت نمیشوند، احتمالاً انگیزه کمتری برای انجام وظایف خود دارند.
- افزایش استرس و تعارضات سازمانی:
عدم توجه به زیست کارکنان میتواند باعث افزایش استرس و تعارضات سازمانی در محیط کاری شود. این موضوع میتواند به اختلال در تمرکز ذهنی کارمندان و تضعیف عملکرد آنها منجر شود.
- کاهش بهره وری و عملکرد:
کارمندانی که از شرایط نامناسب رنج میبرند و از حمایت کافی برخوردار نیستند، بهره وری و عملکرد کمتری نسبت به دیگران خواهند داشت. این موضوع میتواند در نهایت، منجر به کاهش بهرهوری در کل سازمان شود.
- کاهش ناگهانی تعداد کارکنان:
عدم توجه به زیست کارکنان ممکن است باعث افت و کاهش ناگهانی تعداد کارکنان شود. کارمندانی که از شرایط کاری بد و حمایت ناکافی رنج میبرند، ممکن است به دنبال انتقال به سازمانهای دیگر یا ترک وظیفه خود باشند. گاهی شاهد ترک کار گروهی توسط نیروی انسانی ناراضی در سازمان هستیم.
- کاهش انگیزه برای ترقی و پیشرفت:
عدم توجه به کیفیت زیست کارکنان ممکن است انگیزه برای ترقی و پیشرفت شغلی آنها را کاهش دهد. اگر کارمندان احساس کنند که سازمان برای پیشرفت و رشد آنها اهمیتی قائل نیست، ممکن است تمایل کمتری به پیگیری فرصتهای رشد و ترقی فردی و سازمانی داشته باشند.
- افت کیفیت رفتار و فرهنگ سازمانی:
عدم توجه به کیفیت زیست کارکنان میتواند باعث افت توامان رفتار سازمانی و فرهنگ سازمانی شود. کارمندانی که از شرایط نامناسب کیفیت زیست شغلی رنج میبرند، ممکن است به تدریج از ارتباطات سازمانی دور شده و فرهنگ سازمانی را نادیده بگیرند.
در یک کلام تمام این نوشته را میتوان در جمله زیر خلاصه کرد:
توجه به کیفیت زیست کارکنان و بهبود کیفی زندگی و شرایط کاری آنها، تأثیر مثبت و مستقیم بر روی عملکرد، بهره وری و مجموع رفتار سازمانی خواهد داشت و همزمان میتواند به کاهش مشکلات و تعارضات سازمانی و افزایش کیفیت خدمات و محصولات سازمان کمک کند.